Wydawnictwa "Historia i Życie" oraz "Wiedza i Praktyka"ogłaszają konkurs dla młodzieży licealnej (rok szkolny 2002/2003) na pracę historyczną pod hasłem:

Moja mała ojczyzna we wspólnej Europie

Temat konkursu związany jest ściśle z sytuacją, w której znalazło się nasze społeczeństwo tuż przed włączeniem Polski do Unii Europejskiej. Choć nietrudno wyobrazić sobie korzyści, jakie ten fakt może przynieść Polsce, przejmujący lęk towarzyszy często myśleniu o przyszłości. I dotyczy on zarówno osób starszych, jak i zupełnie młodych. Dlaczego?

Sądzimy, że przyczyny lęku tego tkwią w mentalności, a ta bierze się ze skumulowanych doświadczeń społecznych, najczęściej złych. Poprzez wychowanie młodzi ludzie mniej lub bardziej świadomie przejmują postawy starszego pokolenia, a nawet kiedy się im sprzeciwiają, ich punktem odniesienia jest ów wspólny, środowiskowy światopogląd. Pragniemy, aby młodzi ludzie uświadomili sobie, skąd pochodzi ich świat wartości społecznych, i samodzielnie spróbowali go zweryfikować.

Celem konkursu jest:

• Uświadomienie młodzieży, że doświadczenia historyczne społeczeństw mimo upływu czasu nie tracą na aktualności;
• Ukazanie młodzieży roli, jaką wiedza historyczna może odgrywać w ich życiu;
• Umacnianie postaw zarówno obywatelskich, jak i proeuropejskich;
• Kształtowanie własnej świadomości narodowej na podstawie tradycji i wiedzy, a nie urazów i resentymentów;
• Propagowanie postawy nacechowanej tolerancją i otwartością na inne doświadczenia i inne kultury.

Termin przysyłania prac upływa 15 marca 2003 r.

Ogłoszenie wyników konkursu i uroczyste wręczenie nagród nastąpi w maju 2003 r.

Patronat honorowy nad konkursem objął:
Minister Kultury Waldemar Dąbrowski.

Patronat naukowy sprawuje:
Polskie Towarzystwo Historyczne

Patroni medialni:

dwutygodnik Cogito, dwumiesięcznik Edukacja Twojego Dziecka, Radio Bis, TVP 3 Regionalna

Komitet Honorowy:

prof. Henryk Samsonowicz
ks. dr Wiesław Niewęgłowski
dr Stanisław Krajewski
prof. Wojciech Wrzesiński
prof. Andrzej Stelmachowski
prof. Leon Kieres
red. Jan Nowak-Jeziorański
min. Dariusz Szymczycha

Komitet Organizacyjny konkursu działa w następującym składzie: Witold Konieczny, Roman Kruszewski, Maria Prosińska-Jackl, Katarzyna Droga, Ewa Szperlich, Tadeusz Górny, Filip Nowicki.

W jury konkursu zasiądą:
dr. hab. Andrzej Zakrzewski - dyrektor Instytutu Historii Prawa, dr Anna Rosner - adiunkt w Instytucie Historii Prawa, dr Krystyna Szelągowska - pracownik naukowy Uniwersytetu w Białymstoku, autorka podręczników dotyczących historii powszechnej, Tytus Izdebski - nauczyciel historii w I SLO "Bednarska", red. Wanda Tycner.

Laureaci i finaliści konkursu otrzymają atrakcyjne i cenne

NAGRODY.

Przewiduje się przyznanie: I nagrody, II nagrody, III nagrody oraz licznych wyróżnień. Organizatorzy konkursu przewidują także nagrody dla nauczycieli - opiekunów naukowych i dla szkół.

Więcej informacji o nagrodach znajdziecie na łamach kolejnych numerów dwutygodnika COGITO.

Uczestnikom konkursu proponujemy siedem następujących tematów: (Szczegółowe pytania mają Wam pomóc w przemyśleniach nad koncepcją pracy i formułowaniu własnych refleksji. Potraktujcie je jako wskazówkę, ukierunkowanie tematu. Wasza praca nie musi zawierać odpowiedzi na te pytania).

1. Co to jest "moja mała ojczyzna"?

Czy Waszą małą ojczyzną jest cały region, czy raczej miasteczko, wieś, dzielnica dużego miasta? Co powoduje, że właśnie tu czujecie się u siebie? Jeśli jest to nieduża miejscowość, zbadajcie, ilu mieszkańców mieszka tu z dziada pradziada, a ilu napłynęło z innych stron? Skąd pochodzi Wasza rodzina, a skąd rodziny

Waszych kolegów i sąsiadów? Czy wszyscy wyznają tę samą religię? Czy znacie przeszłość Waszej miejscowości? Jeśli tak - czy źródłem tej wiedzy jest szkoła, dom, książki, prasa, a może opowieści przekazywane z ust do ust?

Czy są w Waszej miejscowości miejsca powszechnie uważane za ważne ze względu na wydarzenia, które tam się rozgrywały? Czy kontaktujecie się z miejscowym towarzystwem kulturalnym albo muzeum? A może znacie osobę, która pamięta więcej niż inni i przechowuje lokalne pamiątki?

2. Moje korzenie

Zbadajcie, skąd pochodzą Wasi rodzice, dziadkowie, a może i pradziadkowie. Kto z nich mieszkał w Waszej miejscowości od urodzenia, a kto przybył z innych stron? Kiedy to się stało i jakie były powody zamieszkania właśnie tutaj? Co łączy Waszą rodzinę poza więzami krwi - podobny zawód, wspólna religia, przeżyte doświadczenia, a może coś jeszcze? Czy przechowujecie pamiątki rodzinne, np. fotografie, przedmioty należące do osób już nieżyjących? Czy wiecie, czym się zajmowali Wasi przodkowie? A może któryś z nich spisał swoje wspomnienia albo prowadził dziennik? Czy potrafilibyście narysować własne drzewo genealogiczne? Czy rozmawiacie o przeszłości?

3. Migracje (przemieszczenia) ludności

Jak rozumiecie te pojęcia, z jakimi faktami i zjawiskami się Wam one kojarzą? Gdzie zetknęliście się z nimi - w szkole (na lekcjach historii), w prasie, w telewizji, w książkach, w rozmowach w rodzinie, u sąsiadów, u kolegów? A może jeszcze gdzie indziej?

Co wynika z migracji dla losów jednostek, rodzin, środowisk? Czy w Waszym środowisku widać skutki przemieszczeń ludności? Czy wśród Waszych znajomych zachowała się pamięć innych stron i innych kultur?

Postarajcie się odróżnić przemieszczenia dobrowolne (szukanie swego miejsca w życiu), spowodowane okolicznościami ("za chlebem") i przymusowe (wypędzenia). A może znacie jeszcze inne powody przemieszczeń? Czy są to na ogół doświadczenia pozytywne, czy negatywne? Czy migracja przymusowa może mieć skutki pozytywne?

4. Skutki przesiedleń przymusowych (wypędzeń)

Czy o przesiedleniach przymusowych (wypędzeniach) w czasie II wojny światowej i w latach powojennych dowiedzieliście się na lekcjach historii, czy także z przekazów rodzinnych? Jeśli mieszkacie na zachodzie lub północy Polski, wiecie zapewne niejedno na ten temat. Czy ktoś z Waszych bliskich przeżył wypędzenie albo był jego świadkiem? Czy Wasze rodziny przechowują tradycje swoich dawnych stron rodzinnych i próbują Wam ją przekazać? Czy wspólne doświadczenie "rozpoczynania wszystkiego od początku" wytworzyło w nich jakąś szczególną więź?

Kto mieszkał w Waszej miejscowości przed wojną? Czy wiecie coś o tych osobach? Czy zachowały się po nich jakieś pamiątki? Jakie są skutki wypędzenia dla jego ofiar i dla społeczeństw, w których wypędzeni rozpoczęli życie na nowo? Czy pamięć krzywdy trwa także w następnych pokoleniach?

5. Wielość kultur w Twoim otoczeniu

Czy wszyscy Wasi przodkowie są narodowości polskiej? Jeśli nie, to czy ten fakt ma dla Was znaczenie - pozytywne lub negatywne? Czy Wasza rodzina się tym szczyci, stara się to ukryć lub jest to raczej sprawa obojętna? Czy wśród Waszych znajomych i sąsiadów są osoby innej narodowości niż polska?

A może są wśród nich osoby wyznające inną religię lub kultywujące inne zwyczaje? Czy wiecie, skąd bierze się ich odmienność kulturowa? Czy są to dawni mieszkańcy Waszej miejscowości, czy przybysze z innych stron? Jakie są Wasze kontakty z nimi, czy różnią się czymkolwiek od kontaktów z polskimi kolegami? Czy inność pociąga Was, czy raczej odpycha?

6. Wartość podróży

Czy jacyś członkowie Waszej rodziny lub znajomi wyjechali z domu na dłużej? Do innego kraju, czy tylko do innej miejscowości? Jakie były powody wyjazdu (np. związane z nauką, zarobkowe, rodzinne, ciekawość świata)? Czy przez czas nieobecności utrzymywali kontakt z rodziną? Czy powrót w rodzinne strony był dla nich łatwy i oczywisty, czy przeciwnie - zmienili się tak bardzo, że stali się obcy?

A może niektórzy nie wrócili wcale? Czy obserwując ich doświadczenia, uważacie, że wyjazd z "małej ojczyzny" jest czymś korzystnym (podróże kształcą), czy raczej niebezpiecznym (osłabia więzi rodzinne)?

W jaki sposób społeczność lokalna może zdobyć doświadczenia tych, którzy wyjeżdżają na dłużej? Czy sami chcielibyście gdzieś wyjechać (na studia, do pracy) lub przenieść się na stałe?

7. Moja miejscowość w Unii Europejskiej

Co Wasza mała ojczyzna może dać wspólnej Europie? Czy Wasze lokalne tradycje są na tyle silne i wyraziste, że mogą zainteresować także obcych? Czy dałoby się je spisać, sfilmować lub utrwalić w inny sposób? Czy chcielibyście nawiązać wymianę z rówieśnikami z innego kraju, tzn. jeździć do nich w zamian za gościnę u siebie?

Czy potrafilibyście tak zaprezentować im swoją miejscowość, aby stała się dla nich miejscem prawdziwie atrakcyjnym? A jak zostaliby przyjęci w Waszej miejscowości dorośli przybysze z Europy, którzy pragnęliby tutaj:

1. spędzić urlop,
2. pracować przez pewien czas,
3. zostać na stałe?

Uwaga! Można także sformułować własny temat pracy, pod warunkiem że będzie on się mieścić w ramach merytorycznych zakreślonych przez główne hasło konkursu. W razie wątpliwości radzimy skontaktować się z Komitetem Organizacyjnym (tel. (22) 862 18 41, fax (22) 862 18 40, e-mail: konkurs@historiaizycie.pl).

Do udziału w konkursie zapraszamy uczniów liceów ogólnokształcących.

W konkursie można brać udział zarówno indywidualnie, jak i w zespołach uczniowskich.

Pragniemy, aby Wasze prace były przygotowane samodzielnie, rozumiemy jednak, że mogą Wam być potrzebne wskazówki czy rady nauczyciela. Dopuszczamy taką możliwość, z przekonaniem, że pomoc nie zakłóci Waszej samodzielności. Prosimy o dołączenie do pracy danych nauczyciela będącego opiekunem naukowym (imię, nazwisko, adres szkoły, telefon). Z pomocy nauczyciela radzimy Wam skorzystać zwłaszcza wtedy, gdy postanowicie opracować temat "wolny" (niewymieniony wśród naszych siedmiu propozycji).

Proponujemy dowolną formę pracy, np.: esej, rozprawa, reportaż, wywiad, wspomnienie.

Co do objętości pracy jesteśmy gotowi zaakceptować różne Wasze opracowania. Uważamy jednak, że poważnie potraktowana praca powinna liczyć nie mniej niż 4 znormalizowane strony wydruku komputerowego (30 wierszy na stronie, napisane najlepiej czcionką 14-punktową), nie ma natomiast potrzeby, by była większa niż 10 takich stron. Jeśli nie macie dostępu do komputera, przepiszcie pracę ręcznie, dbając o czytelność pisma.

Jeżeli chcielibyście swoją pracę zilustrować (np. fotografiami, rysunkami), możecie tak zrobić, pamiętając, że wszystko, co dołączycie, musi być ściśle związane z tekstem. Ilustracje nie są jednak elementem koniecznym.

Niezbędne jest natomiast podanie źródeł. Pragnęlibyśmy wiedzieć, na jakiej podstawie ukształtowały się Wasze refleksje: co przeczytaliście, co obejrzeliście, z kim rozmawialiście. Dobór źródeł to sprawa bardzo ważna, a zarazem całkowicie indywidualna; nie byłoby dobrze, gdyby spis źródeł ograniczony został tylko do podstawowej bibliografii.

Przysyłajcie Wasze prace podpisane imieniem i nazwiskiem oraz opatrzone dokładnym adresem do Wydawnictwa "Wiedza i Praktyka", ul. Paderewskiego 167 05-070 Sulejówek, z dopiskiem: "Konkurs historyczny".

Prace możecie wysyłać również za pomocą formularza zgłoszeniowego